De Wet Markt en Overheid (van 2012) is bedoeld om private partijen te beschermen tegen valse concurrentie van gemeenten, provincies en waterschappen. Economische activiteiten van algemeen belang zijn uitgezonderd van die wet.

Vaststelling algemeen belang

Een vaststelling van algemeen belang is dan ook belangrijk voor de concurrentie in een markt. Zo’n vaststelling heeft het karakter van een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De vaststelling heeft immers rechtsgevolgen: de desbetreffende economische activiteiten of bevoordelingen vallen niet langer onder de Wet Markt en Overheid.

De algemeen belangvaststelling voor provincies vindt plaats door provinciale staten, voor gemeenten door de gemeenteraad, voor waterschappen door het algemeen bestuur.Er moet dan ook worden vastgesteld of de desbetreffende economische activiteiten dat algemeen belang dienen. Dit moet dan ook onderbouwd worden met cijfers. Alleen aangeven dat een activiteit anders te duur wordt, is niet voldoende.

Stappen vaststelling

In de handreiking Wet Markt en Overheid (PDF) staan de stappen uitgebreid beschreven. In hoofdlijnen zijn de stappen:

  1. Omschrijf zo concreet mogelijk de economische activiteit en welk algemeen belang daarmee wordt gediend;
  2. Bepaal de gevolgen van de algemeen belangvaststelling voor derden;
  3. Bepaal of het noodzakelijk en proportioneel is om gebruik te maken van de uitzondering van algemeen belang.

Inspraak vaststelling algemeen belang

Voor overheden is het wenselijk private partijen te horen bij de vaststelling van een algemeen belang.

Op grond van de Awb is een vorm van inspraak in elk geval aan de orde indien voor de algemeen belangvaststelling de zogenoemde openbare voorbereidingsprocedure wordt gevolgd. Deze procedure is vooral bij complexe onderwerpen met veel belanghebbenden aan te raden.

Bezwaar vaststelling algemeen belang

Belanghebbenden kunnen in principe bezwaar maken tegen de vaststelling. Maar niet in alle gevallen staan bezwaar en beroep open tegen de vaststelling van het algemeen belang.

Ingevolge het algemene regime van de Awb staan tegen algemeen verbindende voorschriften geen bezwaar en beroep open, maar tegen concrete besluiten wel. Het verdient met het oog op de toetsbaarheid van algemeen belangvaststellingen dan ook de voorkeur dat algemeen belangvaststellingen plaatsvinden in de vorm van een concreet besluit. Dat concrete besluit dient dan niet verknoopt te zijn met een besluit dat het karakter van een algemeen verbindend voorschrift heeft en om die reden ook niet vatbaar is voor bezwaar en beroep. Overigens is in het laatste geval wel indirect beroep bij de bestuursrechter mogelijk.

Als het algemeen verbindend voorschrift namelijk leidt tot een concreet uitvoeringsbesluit, kan de betrokkene in bezwaar en beroep de rechtmatigheid van dat besluit en van de onderliggende regeling aanvechten. De rechter kan de regeling dan zo nodig niet verbindend verklaren. Overigens kan de ondernemer steeds ook terecht bij de civiele rechter.

Bron: Handreiking Wet Markt en Overheid